Trọng âm rơi cuối nhóm nhịp
Trong tiếng Việt, mỗi tiếng mang một dấu và bạn có thể nhấn mạnh bất cứ tiếng nào để làm rõ nghĩa. Tiếng Pháp thì khác hẳn: các âm tiết đọc đều tăm tắp như máy đếm nhịp, và chỉ có MỘT chỗ được nhấn trong mỗi cụm là âm tiết cuối cùng của nhóm nhịp. Chính thói quen mỗi tiếng một dấu khiến người Việt hay nhấn loạn chỗ, làm câu tiếng Pháp nghe gồ ghề.
Nhóm nhịp (groupe rythmique) là gì?
Nhóm nhịp là một cụm từ gắn kết về nghĩa, đọc liền một hơi. Trọng âm luôn rơi vào âm tiết cuối cùng của nhóm. Âm tiết đó được kéo dài hơn một chút và hơi mạnh hơn, còn tất cả âm tiết trước đó đọc đều nhau, không nhấn.
bonjour /bɔ̃.ʒuʁ/ - nhấn ở âm cuối: bon-JOUR
merci /mɛʁ.si/ - mer-CI
Je vais au magasin. /ʒə vɛ o ma.ɡa.zɛ̃/ - nhấn ở ma-ga-SIN
Tiếng Pháp KHÔNG có trọng âm từ cố định như tiếng Anh (tiếng Anh phân biệt PHO-to với pho-TO-graphy). Trong tiếng Pháp, cùng một từ có thể được nhấn hay không tùy nó đứng ở đâu trong câu, và chỉ từ đứng cuối nhóm mới được nhấn.
Chia câu thành nhóm nhịp
Một câu dài được chia thành nhiều nhóm nhịp, mỗi nhóm có một trọng âm ở cuối. Ví dụ:
Je voudrais un café, s'il vous plaît. /ʒə vu.dʁɛ œ̃ ka.fe sil vu plɛ/
Câu này có hai nhóm nhịp:
Nhóm 1: Je voudrais un café - nhấn ở ca-FÉ
Nhóm 2: s'il vous plaît - nhấn ở plaÎT
Bên trong mỗi nhóm, mọi âm tiết đọc đều nhau như hạt gạo xâu chuỗi; chỉ hạt cuối cùng to và dài hơn.
Ranh giới nhóm nhịp thường trùng với dấu phẩy hoặc với chỗ bạn ngắt hơi tự nhiên. Câu càng dài, càng nhiều nhóm nhịp, nhưng nguyên tắc không đổi: giữ đều bên trong, chỉ nhấn ở cuối mỗi nhóm. Khi mới học, bạn hãy tách nhóm cho rõ rồi đọc chậm; về sau các nhóm sẽ nối liền mượt hơn mà trọng âm cuối vẫn ở đúng chỗ.
Câu | Số nhóm nhịp | Âm tiết nhấn |
|---|---|---|
Il travaille à Paris. | 1 | Pa-RIS |
Elle mange une pomme. | 1 | PO-mme |
Le matin, je bois un café. | 2 | ma-TIN / ca-FÉ |
Lỗi người Việt hay mắc
Nhấn vào âm tiết đầu theo thói quen tiếng Anh: đọc BON-jour thay vì bon-JOUR.
Gán một dấu cho từng âm tiết, làm câu nhấp nhô lên xuống như tiếng Việt.
Nhấn mạnh từ quan trọng ở giữa câu (như khi nói tiếng Việt để làm rõ nghĩa). Trong tiếng Pháp việc này làm vỡ nhịp.
Kéo dài sai chỗ: kéo dài một âm ở giữa nhóm thay vì âm cuối nhóm.
Luyện tập
Vỗ tay theo từng âm tiết, vỗ mạnh hơn ở âm cuối nhóm. Đọc chậm và đều, rồi tăng dần tốc độ.
bonjour - vỗ 2 cái, mạnh ở cái thứ 2
merci beaucoup - mer-ci-beau-COUP
un chocolat - un-cho-co-LAT
je m'appelle Marie - nhấn ở Ma-RIE
au revoir - au-re-VOIR
à bientôt - à-bien-TÔT
Rồi đọc trọn câu, giữ đều bên trong nhóm và nhấn ở cuối mỗi nhóm:
Je voudrais un café, s'il vous plaît.
Le matin, je prends le bus.
Tu habites à Hanoï ?
Khi đã quen giữ nhịp đều và nhấn cuối, bước tiếp theo là uốn cao độ lên hay xuống ở cuối câu - hay còn gọi là ngữ điệu. Đây cũng chính là nội dung của bài tiếp theo.