e câm

Chữ e không dấu (không phải é, è, ê) là chữ câm quan trọng bậc nhất tiếng Pháp. Người Việt thường lúng túng vì nó không được đọc, nhưng lại có một vai trò cực kỳ tinh tế: nó khiến phụ âm ngay trước nó được phát âm rõ ràng. Nắm được điều này, bạn sẽ tự phân biệt được giống đực và giống cái chỉ bằng tai.

e câm ở cuối từ làm phụ âm trước nó vang lên

So sánh cặp đực/cái kinh điển:

Bạn thấy quy luật chưa? Ở giống đực, phụ âm cuối (t, d) câm. Khi thêm e để thành giống cái, chính chữ e đó câm, nhưng nó "kéo" phụ âm trước bật thành tiếng: /pə.ti/ trở thành /pə.tit/, /ɡʁɑ̃/ trở thành /ɡʁɑ̃d/. Đây chính là cách người Pháp nghe ra giống đực hay cái mà không cần nhìn chữ.

Ví dụ bắt buộc nhớ

une petite table ▸Léa▸Rémi /yn pə.tit tabl/ (một cái bàn nhỏ). Trong cụm này có tới hai chữ e cuối đều câm: chữ e của petite và chữ e của table. Chữ e của petite làm t vang lên (/tit/); còn table đọc gọn là /tabl/, cụm bl đứng liền nhau, không thêm âm nào phía sau.

E câm giữa từ trong văn nói

Khi nói nhanh, người Pháp còn lược cả chữ e nằm giữa từ:

• samedi ▸Léa▸Rémi /sam.di/ - thứ Bảy (bỏ e giữa, không đọc "sa-mơ-đi")

• mademoiselle ▸Léa▸Rémi /mad.mwa.zɛl/ - cô (lược chữ e sau mad-)

• boulangerie ▸Léa▸Rémi /bu.lɑ̃ʒ.ʁi/ - tiệm bánh mì

Lỗi người Việt hay mắc

Đây là lỗi kinh điển: người Việt hay đọc table ▸Léa▸Rémi /tabl/ thành "ta-bờ-lơ", thêm hẳn một nguyên âm "ơ" ở cuối. Nguyên nhân là tiếng Việt không quen để hai phụ âm b-l đứng liền nhau mà không có nguyên âm. Nhưng trong tiếng Pháp, bl ở cuối table đọc liền, gọn, và tuyệt đối không có âm "ơ" nào theo sau.

• Đọc thừa "ơ" ở cuối: quatre thành "cát-trờ" thay vì /katʁ/.

• Đọc chữ e cuối thành âm rõ : France thành "phrăng-xê" thay vì /fʁɑ̃s/.

• Không nghe ra đực/cái vì bỏ luôn phụ âm mà lẽ ra chữ e làm vang lên.

Luyện tập

Đọc các cặp và từ sau, chú ý chữ e cuối câm:

• France ▸Léa▸Rémi /fʁɑ̃s/ - nước Pháp

• quatre ▸Léa▸Rémi /katʁ/ - số bốn

• riche ▸Léa▸Rémi /ʁiʃ/ - giàu

• porte ▸Léa▸Rémi /pɔʁt/ - cái cửa

• grande /ɡʁɑ̃d/ - to lớn (giống cái)

Và các câu:

• C'est une petite table. ▸Léa▸Rémi - Đây là một cái bàn nhỏ.

• Elle est grande. ▸Léa▸Rémi - Cô ấy cao lớn.

• On se voit samedi. ▸Léa▸Rémi - Hẹn gặp thứ Bảy nhé.

Còn một chữ nữa không bao giờ được đọc nhưng lại gây rối hơn cả: chữ h. Bài tiếp theo sẽ giải thích vì sao có tới hai loại h.