Ngữ điệu câu kể, câu hỏi
Người Việt phân biệt câu hỏi với câu kể chủ yếu bằng từ ngữ và dấu câu, còn giọng thì tùy. Trong tiếng Pháp nói, khi người ta bỏ est-ce que và không đảo chủ ngữ, lên hay xuống giọng ở cuối câu là cách DUY NHẤT để biết đó là câu hỏi hay câu kể. Nhiều người Việt ngại lên giọng vì sợ nghe gắt, nhưng trong tiếng Pháp, lên giọng cuối câu chính là dấu chấm hỏi.
Câu kể: xuống giọng ở cuối câu
Câu khẳng định bình thường có giọng đi xuống dần ở âm tiết cuối, như khi bạn đặt một vật xuống bàn.
Tu viens. /ty vjɛ̃/ - Bạn đến. (giọng hạ xuống ở viens)
Il fait beau aujourd'hui. - Hôm nay trời đẹp. (xuống ở hui)
Câu hỏi oui/non: lên giọng ở cuối câu
Khi câu hỏi không có từ để hỏi (chỉ trả lời được có hoặc không) và bạn giữ nguyên trật tự như câu kể, hãy cho giọng đi LÊN ở âm cuối.
Tu viens ? - Bạn đến chứ? (giọng vút lên ở viens)
Vous parlez français ? —-Bạn nói tiếng Pháp à?
So sánh trực tiếp: Tu viens. (xuống) và Tu viens ? (lên) viết gần như giống nhau, chỉ khác lên hay xuống giọng.
Câu hỏi có từ để hỏi: thường xuống giọng
Khi câu đã có từ để hỏi (où, quand, comment, pourquoi, combien...), người nghe biết ngay đây là câu hỏi, nên giọng thường đi XUỐNG ở cuối như câu kể.
Câu hỏi | Nghĩa | Đường giọng |
|---|---|---|
Où vas-tu ? | Bạn đi đâu? | xuống |
Comment tu t'appelles ? | Bạn tên gì? | xuống |
Quand est-ce qu'il arrive ? | Khi nào anh ấy đến? | xuống |
Lưu ý: trong văn nói thân mật, nhiều người Pháp vẫn cho giọng hơi lên ở cuối cả câu hỏi có từ để hỏi để nghe mềm hơn, nhưng xuống giọng là chuẩn và an toàn nhất cho bạn.
Liệt kê: lên ở mỗi vế, xuống ở vế cuối
Khi kể một chuỗi, mỗi món cho giọng lên (báo hiệu còn nữa), riêng món cuối cho giọng xuống (báo hiệu đã hết).
Je voudrais un café, un croissant et un jus d'orange. - lên ở café, lên ở croissant, xuống ở orange.
Lỗi người Việt hay mắc
Giữ giọng đều đều ở cuối câu hỏi oui/non - người Pháp tưởng là câu kể nên không trả lời.
Ngại lên giọng vì sợ nghe gắt, nên câu hỏi lại nghe như câu khẳng định.
Cho giọng lên ở cuối câu kể (thói quen do dự) - nghe như đang hỏi hoặc như nói chưa xong.
Lên giọng quá mạnh và đột ngột - đường giọng nên uốn mượt, không bẻ gãy.
Luyện tập
Đọc từng cặp, cảm nhận đường giọng đi xuống rồi đi lên trên cùng một từ cuối:
Tu viens. / Tu viens ?
C'est bon. / C'est bon ?
Elle est là. / Elle est là ?
Vous avez faim. / Vous avez faim ?
Đọc các câu hỏi có từ để hỏi, giữ giọng xuống ở cuối:
Où habites-tu ?
Pourquoi tu ris ?
Cuối cùng, đọc câu liệt kê, lên ở mỗi vế và xuống ở vế cuối:
J'aime le thé, le café et le chocolat.
Bạn để ý nhiều ví dụ trên có những chữ như c'est, j'aime, qu'il - hai từ dính làm một nhờ một nguyên âm bị lược bỏ. Đó là élision, nội dung bài cuối chương.