/i/ – /y/ – /u/: tu hay tout?
Trong ba nguyên âm này, /i/ và /u/ bạn phát âm được ngay vì tiếng Việt có sẵn. Nhưng /y/ thì tiếng Việt hoàn toàn không có, và đây chính là âm khiến bạn dễ nói tu /ty/ (nghĩa là «bạn») thành tout /tu/ (nghĩa là «tất cả») - một từ nghĩa khác hẳn. Nắm được âm /y/ là bạn mở khoá được một trong những âm đặc trưng của tiếng Pháp.
Cách phát âm
Cả ba âm chỉ khác nhau ở hai yếu tố: vị trí lưỡi và hình dạng môi.
/i/: môi kéo ngang như đang cười, lưỡi đưa cao ra phía trước. Giống hệt «i» trong tiếng Việt. Ví dụ: ici /i.si/ — ở đây.
/u/: môi tròn, chúm nhỏ và đẩy ra trước, lưỡi rút về sau. Giống «u» trong tiếng Việt. Ví dụ: vous /vu/ — các bạn.
/y/: đây là chỗ khó. Lưỡi giữ nguyên vị trí như khi nói /i/ (cao, ra trước), nhưng môi lại chúm tròn như khi nói /u/. Vì tiếng Việt không có âm này, bạn phải «ghép» hai động tác của hai âm quen thuộc lại với nhau.
Mẹo tập /y/: nói «i» kéo dài, giữ nguyên lưỡi, rồi từ từ chu môi tròn lại. Tuyệt đối không được nhích lưỡi. Bạn sẽ nghe âm chuyển dần từ /i/ sang /y/. Đó chính là chữ «u» của tiếng Pháp.
Cách viết sang âm
Chữ viết | Âm | Ví dụ |
|---|---|---|
i, î, y | /i/ | île /il/ — hòn đảo |
u, û | /y/ | sûr /syʁ/ — chắc chắn |
ou, où, oû | /u/ | goût /ɡu/ — vị (mùi vị) |
Lưu ý: Chữ «u» khi đứng một mình đọc là /y/, chỉ khi ghép thành «ou» mới phát âm là /u/. Đây là bẫy lớn nhất cho người mới.
Cặp tối thiểu cần thuộc lòng
Chữ u — âm /y/ | Chữ ou — âm /u/ |
|---|---|
tu /ty/ (bạn) | tout /tu/ (tất cả) |
vu /vy/ (đã thấy) | vous /vu/ (các bạn) |
rue /ʁy/ (con phố) | roue /ʁu/ (bánh xe) |
Và hãy nghe kỹ hai câu này, chúng chỉ khác nhau ở âm /y/ và /u/ nhưng nghĩa khác hẳn: Tu as vu ? (Bạn thấy chưa?) so với Tout est où ? (Mọi thứ đâu rồi?).
Lỗi người Việt hay mắc
Thay /y/ bằng /u/: nói «tu» thành «tout». Nguyên nhân: chưa quen giữ lưỡi ở vị trí /i/, chỉ nhớ chu môi tròn.
Thay /y/ bằng /i/: nói «tu» thành «ti». Nguyên nhân: nhớ giữ lưỡi nhưng quên chu môi.
Đọc «ou» thành «ô»: «vous» bị đọc thành «vô». Sai bởi «ou» luôn là /u/ tròn môi sâu.
Luyện tập
Đọc to từng từ, tay đặt lên môi để cảm nhận môi có tròn hay không: tu , tout , vu , vous , rue , roue , mur /myʁ/ (bức tường), lune /lyn/ (mặt trăng).
Rồi luyện các câu sau, chú ý mỗi lần gặp chữ «u»:
Tu as vu la rue ? - Bạn thấy con phố chưa?
Vous avez du sucre ? - Các bạn có đường không?
La lune est sur le mur. - Mặt trăng ở trên bức tường.
Salut, tu vas bien ? - Xin chào, bạn khoẻ không?
Khi bạn đã phân biệt được /y/ và /u/, phần còn lại của hệ nguyên âm sẽ nhẹ nhàng hơn nhiều. Bài kế tiếp chúng ta sẽ bàn về hai âm «e» của tiếng Pháp — é đóng và è mở. Rất may là tiếng Việt có sẵn hai âm tương tự.