/ɑ̃/ — an, am, en, em

Âm /ɑ̃/ là nguyên âm mũi mở nhất trong tiếng Pháp, nghe gần giống "ăng" tiếng Việt nhưng thiếu hẳn phần đóng lưỡi ở cuối. Người Việt nhận ra âm này rất nhanh nhưng cũng có thể rất dễ đọc sai nó, vì thói quen thêm /n/ hoặc /ng/ vào cuối. Bạn sẽ gặp âm này liên tục ngay từ những từ đầu tiên như enfant ▸Léa▸Rémi /ɑ̃.fɑ̃/ (đứa trẻ) hay France ▸Léa▸Rémi /fʁɑ̃s/ (nước Pháp).

Cách phát âm

Bắt đầu từ nguyên âm /a/ mở, miệng há khá rộng, lưỡi hạ thấp và lùi về sau một chút. Điểm mấu chốt: bạn hạ vòm miệng mềm (cái lưỡi gà phía sau) xuống để hơi thoát ra đồng thời qua mũi và qua miệng ngay trong lúc phát âm. Cảm giác giống như bạn đang ngáp nhẹ mà vẫn kêu "a", và có luồng hơi rung ở sống mũi.

• So với "ăng" tiếng Việt: khi nói "ăng", cuối cùng lưỡi bạn nhấc lên chạm vòm miệng để tạo âm /ng/. Với /ɑ̃/ thì tuyệt đối không — lưỡi giữ nguyên ở dưới, không chạm vào đâu.

• Thử đặt ngón tay lên hai cánh mũi: khi phát /ɑ̃/ đúng, bạn sẽ thấy mũi rung suốt cả âm, chứ không phải chỉ rung ở đoạn cuối.

Cách viết

Âm /ɑ̃/ được viết bằng bốn cách. Lưu ý quy tắc quan trọng: viết bằng m (thay vì n) khi đứng trước hai phụ âm b và p.

Như bạn thấy, cả an và en đều đọc là /ɑ̃/. Đây là điều làm người mới học bối rối: từ enfant có cả en lẫn an nhưng cả hai đều là /ɑ̃/.

Lỗi người Việt hay mắc

Lỗi số một, gần như ai cũng mắc lúc đầu: đọc thành nguyên âm cộng /n/ kiểu tiếng Việt. Người Việt hay đọc dans thành "đăng" hoặc "đan" với âm /n/ rõ ở cuối, thay vì /dɑ̃/ với hơi thoát qua mũi. Nhớ: chữ n và m ở đây chỉ là ký hiệu cho biết nguyên âm bị mũi hóa, chúng không được đọc thành một phụ âm riêng.

Vài điểm cần cẩn thận thêm:

• Đuôi -ent của động từ ngôi "ils" không đọc. Trong ils parlent ▸Léa▸Rémi /il paʁl/ (họ nói), phần -ent hoàn toàn câm, không phải âm mũi. Đây là đuôi chia động từ, khác với -ent trong danh từ hay trạng từ.

• "en" trong examen đọc là /ɛ̃/, không phải /ɑ̃/. Từ examen ▸Léa▸Rémi /ɛɡ.za.mɛ̃/ (kỳ thi) là một ngoại lệ bạn nên nhớ riêng.

• Khi an/en có nguyên âm theo ngay sau (ví dụ année), âm mũi biến mất — nhưng ta sẽ bàn kỹ ở bài về /ɛ̃/.

Luyện tập

Đọc to các từ sau, tay đặt lên cánh mũi để cảm nhận độ rung suốt cả âm:

• enfant /ɑ̃.fɑ̃/ — đứa trẻ

• maman ▸Léa▸Rémi /ma.mɑ̃/ — mẹ

• lentement ▸Léa▸Rémi /lɑ̃t.mɑ̃/ — chậm rãi

• janvier ▸Léa▸Rémi /ʒɑ̃.vje/ — tháng Giêng

• vacances ▸Léa▸Rémi /va.kɑ̃s/ — kỳ nghỉ

• chanter ▸Léa▸Rémi /ʃɑ̃.te/ — hát

Rồi luyện với câu, cố giữ hơi mũi mà không nhấc lưỡi lên cuối âm:

• Je comprends très bien. ▸Léa▸Rémi — Tôi hiểu rất rõ.

• Les enfants sont dans la chambre. ▸Léa▸Rémi — Bọn trẻ đang trong phòng.

• Quel temps fait-il en France ? ▸Léa▸Rémi — Thời tiết ở Pháp thế nào?

• Comment vas-tu ? ▸Léa▸Rémi — Bạn khỏe không?

Khi bạn đã quen giữ hơi qua mũi mà không đóng lưỡi, hãy sang bài tiếp theo để làm quen với âm mũi tròn môi /ɔ̃/ và học cách phân biệt nó với /ɑ̃/, cặp âm mà người Việt lẫn nhiều nhất.