/e/ – /ɛ/: é đóng, è mở
May mắn cho người Việt: tiếng Việt có sẵn cả hai âm này. /e/ giống «ê» (trong «bê», «về»), còn /ɛ/ giống «e» (trong «em», «kẻ»). Bạn không phải tập khẩu hình mới, việc duy nhất cần học là nhìn chính tả để biết khi nào đọc âm nào.
Cách phát âm
Hai âm chỉ khác nhau ở độ mở của miệng.
/e/ (é đóng): miệng hơi khép, môi kéo ngang, lưỡi nâng cao. Giống «ê» tiếng Việt. Ví dụ: été /e.te/ — mùa hè.
/ɛ/ (è mở): miệng mở rộng hơn, hàm dưới hạ xuống. Giống «e» tiếng Việt. Ví dụ: être /ɛtʁ/ — thì, là (động từ «to be»).
Thử nói «ê» rồi «e» liền nhau, bạn sẽ cảm nhận hàm hạ xuống khi chuyển sang «e». Đó đúng là khác biệt /e/ và /ɛ/.
Cách viết tương ứng với mỗi âm
Chữ viết | Âm | Ví dụ |
|---|---|---|
é | /e/ | café /ka.fe/ — cà phê |
-er (cuối động từ, danh từ) | /e/ | parler /paʁ.le/ — nói |
-ez | /e/ | chez /ʃe/ — ở nhà (của) |
les, des, mes (từ 1 âm tiết) | /e/ | les /le/ — các (mạo từ) |
è, ê | /ɛ/ | très /tʁɛ/ — rất |
ai, ei | /ɛ/ | fait /fɛ/ — làm (đã làm) |
-et cuối; e + phụ âm đọc | /ɛ/ | mer /mɛʁ/ — biển |
Một quy tắc gọn để nhớ: chữ có dấu sắc (é) hoặc đuôi -er / -ez thì đóng /e/; chữ có dấu huyền (è), dấu mũ (ê), hay các tổ hợp ai / ei thì mở /ɛ/.
Lỗi người Việt hay mắc
Đọc lẫn é và è: nói très (mở) thành «tré» (đóng). Nhớ: dấu huyền è luôn mở miệng rộng.
Bật chữ «r» ở đuôi -er: «parler» bị đọc thành «pác-lơ». Sai - chỉ còn /e/: /paʁ.le/.
Tách «ai» thành hai âm: «maison» /mɛ.zɔ̃/ bị đọc «ma-i-dông». Sai — «ai» là một âm /ɛ/ duy nhất.
Luyện tập
Đọc to, để ý dấu trên chữ e: été , être , café , très , mère /mɛʁ/ (mẹ), fait , chez , nez /ne/ (mũi).
Rồi luyện các câu:
C'est très bien. — Rất tốt.
Je vais au café. — Tôi đi ra quán cà phê.
Elle est ma mère. — Bà ấy là mẹ tôi.
Il fait chaud cet été. — Mùa hè này trời nóng.
Nắm chắc é đóng và è mở rồi, bạn sẽ thấy hệ hai âm o ở bài sau vận hành theo cùng logic đóng – mở, chỉ khác là môi tròn.