Liaison bắt buộc
Bạn học thuộc les đọc là /le/ và amis đọc là /a.mi/, rồi ghép lại thành /le a.mi/. Nhưng người Pháp nói les amis /le.za.mi/ - chữ s câm ở cuối les bỗng nối sang, lại còn đọc thành /z/. Đây là liaison bắt buộc. May mắn là chúng có quy tắc rõ ràng, học một lần dùng mãi.
Bốn ngữ cảnh bắt buộc phải nối
Điểm chung: từ đứng trước là một mạo từ, số từ, đại từ, giới từ ngắn, và từ sau bắt đầu bằng nguyên âm hoặc h câm.
Ngữ cảnh | Ví dụ | Cách đọc nối |
|---|---|---|
Mạo từ / số từ + danh từ | les amis | /le.za.mi/ (những người bạn) |
Mạo từ + danh từ | un ami | /œ̃.na.mi/ (một người bạn) |
Số từ + danh từ | deux ans | /dø.zɑ̃/ (hai tuổi/năm) |
Tính từ + danh từ | un grand homme | /œ̃.ɡʁɑ̃.tɔm/ (một vĩ nhân) |
Đại từ + động từ | vous avez | /vu.za.ve/ (các bạn có) |
Đại từ + động từ | ils ont | /il.zɔ̃/ (họ có) |
Đại từ + động từ | on est | /ɔ̃.nɛ/ (người ta / chúng ta là) |
Sau très / chez / en | très important | /tʁɛ.zɛ̃.pɔʁ.tɑ̃/ (rất quan trọng) |
Sau chez | chez elle | /ʃe.zɛl/ (ở nhà cô ấy) |
Chú ý ví dụ un grand homme: chữ d cuối grand vốn câm, khi nối lại không đọc thành /d/ mà thành /t/. Đây không phải lỗi hay ngoại lệ, mà là luật biến âm (xem trong phần tiếp theo).
Luật biến âm khi nối
Phụ âm sống dậy khi nối thường "đổi giọng" so với mặt chữ. Nhớ ba cặp sau là đủ dùng ở trình độ A1–B1:
s và x → đọc thành /z/: six ans /si.zɑ̃/ (sáu tuổi); deux ans /dø.zɑ̃/.
d → đọc thành /t/: un grand arbre /œ̃.ɡʁɑ̃.taʁbʁ/ (một cái cây to); quand il /kɑ̃.til/.
f → đọc thành /v/ (chỉ trong hai cụm quen thuộc): neuf ans /nœ.vɑ̃/ (chín tuổi); neuf heures /nœ.vœʁ/ (chín giờ). Ngoài hai cụm này, neuf giữ /f/ như thường.
Lỗi người Việt hay mắc
Đọc tách rời từng từ. Vì tiếng Việt tách âm tiết rất rõ, bạn hay đọc /le/ + /a.mi/ thành hai khối. Hãy tập nghĩ les amis là MỘT khối /le.za.mi/.
Quên biến âm, đọc đúng mặt chữ. Nối s mà đọc thành /s/ ("les‿s‿amis"), hoặc nối d mà cố đọc /d/. Sai. Phải là /z/ và /t/.
Bỏ nối sau vous/nous/ils/elles. Người Việt hay đọc "vous / avez" tách ra. Với đại từ + động từ thì nối là bắt buộc: /vu.za.ve/.
Đọc luôn phụ âm cuối khi từ sau bắt đầu bằng phụ âm. Nhớ: chỉ nối khi từ sau mở đầu bằng nguyên âm (hoặc h câm). les livres vẫn là /le livʁ/, không có /z/.
Luyện tập
Đọc to từng cụm, cố dính thành một khối:
les enfants /le.zɑ̃.fɑ̃/ - bọn trẻ
un homme /œ̃.nɔm/ - một người đàn ông
nous avons /nu.za.vɔ̃/ - chúng tôi có
ils aiment /il.zɛm/ - họ thích
en avion /ɑ̃.na.vjɔ̃/ - bằng máy bay
trois heures /tʁwa.zœʁ/ - ba giờ
un petit enfant /œ̃.pə.ti.tɑ̃.fɑ̃/ - một đứa trẻ nhỏ
Rồi ghép vào câu:
Vous avez des enfants ? /vu.za.ve.de.zɑ̃.fɑ̃/ - Bạn có con không? (hai chỗ nối liền nhau!)
C'est un grand homme. /sɛ.tœ̃.ɡʁɑ̃.tɔm/ - Đó là một vĩ nhân.
Ils ont deux enfants. /il.zɔ̃.dø.zɑ̃.fɑ̃/ - Họ có hai đứa con.
On est en avance. /ɔ̃.nɛ.tɑ̃.na.vɑ̃s/ - Chúng ta đến sớm.
Nối đúng chỗ bắt buộc là bước đầu. Nhưng có những chỗ nối lại là cấm kỵ, thậm chí làm câu đổi nghĩa. Đó là nội dung bài tiếp theo.