Élision: l', j', qu'
Khi bạn ghép la với école, tiếng Pháp không đọc la-ê-côn mà nuốt chữ a của la đi, thành l'école đọc liền một hơi. Hiện tượng nguyên âm cuối lược bỏ đi khi phía sau có một nguyên âm khác gọi là élision. Đây không phải nói tắt cho nhanh mà là BẮT BUỘC, cả khi viết lẫn khi nói. Người Việt hay đọc tách từng chữ nên nghe rời rạc; bí quyết là đọc liền, không nghỉ giữa hai từ.
Nguyên âm nào rụng, khi nào?
Chữ cái cuối là e hoặc a của một số từ ngắn sẽ lược bỏ đi khi từ đứng ngay sau bắt đầu bằng nguyên âm (a, e, i, o, u) hoặc h câm. Chỗ rụng được thay bằng dấu nháy ' và hai từ dính liền nhau.
Ghép | Thành | Phát âm | Nghĩa |
|---|---|---|---|
le + école | l'école | /le.kɔl/ | trường học |
je + ai | j'ai | /ʒe/ | tôi có |
que + il | qu'il | /kil/ | rằng anh ấy |
la + amie | l'amie | /la.mi/ | bạn nữ |
si + il | s'il | /sil/ | nếu anh ấy |
Chú ý: e của le lược đi, nhưng a của la cũng lược đi (la + amie thành l'amie). Riêng si chỉ lược chữ i trước il và ils (s'il, s'ils), KHÔNG lược trước elle — ta vẫn viết si elle.
Danh sách từ bị élision
Chỉ một nhóm từ ngắn quen thuộc mới élision. Hãy thuộc lòng cả nhóm: le, la, je, me, te, se, ne, de, que, ce, si.
le, la thành l': l'homme /lɔm/ (người đàn ông)
je thành j': j'habite /ʒa.bit/ (tôi ở)
me, te, se thành m', t', s': je m'appelle (tôi tên là)
ne thành n': je n'ai pas (tôi không có)
de thành d': d'accord /da.kɔʁ/ (đồng ý)
que thành qu': qu'est-ce que c'est (đây là cái gì)
ce thành c': c'est /sɛ/ (đây là)
si thành s' (chỉ trước il/ils): s'il vous plaît (làm ơn)
Đọc liền, không ngắt quãng
Điểm mấu chốt về phát âm: sau khi lược bỏ nguyên âm, phụ âm còn lại dính thẳng vào nguyên âm của từ sau, tạo thành một âm tiết mới. l'école đọc là /le.kɔl/, âm l mở đầu ngay cho é, không có quãng nghỉ, không có tiếng bật cổ họng giữa hai chữ.
Lỗi người Việt hay mắc
Đọc tách la-ê-côn thay vì l'école liền một hơi.
Chèn một cú bật thanh hầu (như khi ngắt tiếng trong tiếng Việt) giữa hai từ, làm âm bị đứt.
Quên élision khi viết: viết je ai, la école là SAI chính tả, không chỉ sai khi nói.
Élision nhầm với từ không thuộc danh sách: tu không élision - văn chuẩn viết tu as, còn t'as là khẩu ngữ thân mật, chỉ dùng khi nói.
Luyện tập
Ghép rồi đọc liền một hơi:
le + hôtel thành l'hôtel /lo.tɛl/
je + aime thành j'aime /ʒɛm/
ne + est thành n'est /nɛ/
de + eau thành d'eau /do/
que + elle thành qu'elle /kɛl/
ce + est thành c'est (đã gặp ở trên)
la + heure thành l'heure /lœʁ/
Đọc trọn câu, giữ các chỗ élision thật liền:
J'habite à l'hôtel.
Je n'ai pas d'argent.
Qu'est-ce que c'est ?
S'il te plaît, ferme la porte.
Nắm vững élision, bạn đã đi hết chương về nhịp và ngữ điệu. Đây là nền tảng để câu tiếng Pháp của bạn nghe trôi chảy như người bản xứ thay vì rời rạc từng tiếng.